 |
روزه و اعتكاف :
|
 |
 |
|||
|
سؤال 1 : اگر فقط در قسمت شرقى و يا فقط در قسمت غربى ايران، رؤيت هلال رمضان يا شوال شود، آيا براى تمام مناطق ايران حجّت و دليل است يا خير؟ پاسخ : رؤيت هلال ماه رمضان و يا شوال، اگر در شرق باشد، براى همه مناطق ايران حجّت است و اگر در غرب رؤيت شود، براى مشرق حجّت نيست، مگر اين كه قريب الاُفق باشند. سؤال 2 : اگر در منطقهاى هلال ماه مبارك رمضان يا هلال شوال ثابت شود، آيا براى كسانى كه در غرب اين منطقه واقع شدهاند، هلال ثابت مىشود يا خير؟ پاسخ : اگر در منطقه غرب ثابت شود كه ماه ديده شده، براى شرق آن منطقه ثابت نمىشود، مگر اين كه افق هر دو منطقه نزديك به هم باشد و يا اين كه ثابت شود در افقِ شرق هم بوده، اگر چه با چشم مسلّح ديده شود، نه با چشم عادى و اگر در منطقه شرق ديده و ثابت شود، براى منطقه غربى همان منطقه هم ثابت مىشود. سؤال 3 : با وجود مراكز مهم رصدخانهاى و ژئوفيزيكى كه حلول ماه را ثابت مىكند، آيا باز هم اثبات آن بايد از طريق رؤيت چشم غير مسلّح باشد؟ آيا به لحاظ شرعى، مانعى بر سر راه اثبات اين امر از طريق علوم جديد وجود دارد؟ پاسخ : ملاك، وجود هلال در افق منطقه است كه بارؤيت با چشم غير مسلّح يا (283)
|
||||
 |
 |
|||
|
|
|
|||
|
مسلّح ثابت مىشود و محاسبات نجومى نوعا اطمينان آور نيست. البته اگر براى كسى اطمينان به وجود هلال در افق منطقه از هر طريق حاصل شود، بايد به اطمينان خود عمل نمايد. سؤال 4 : كسى اول ماه مبارك رمضان در كشورهاى خارجى بوده و روز دوشنبه در آن جا رؤيت هلال شده و اول ماه، ثابت گشته و اين شخص در آنجا روزه گرفته است (در حالى كه در كشور ايران روز سه شنبه، اول ماه رمضان بوده). اگر اين شخص، به مدت ده روز در آن كشور بماند و روزه بگيرد و بعد به ايران برگردد و عيد فطر ايران، يك روز ديرتر از آن كشور باشد، اين شخص، عيد فطر خود را بايد با كدام يك از كشورها حساب كند؟ اگر با كشور خارج حساب كند، سى روز روزه گرفته و اگر با ايران حساب كند، 31 روز روزه گرفته است. در اين صورت وظيفهاش چيست؟ پاسخ : وظيفه آن است كه با اثبات وجود هلال رمضان در افق هر منطقهاى كه هستيد، روزه را شروع كنيد و با اثبات وجود هلال شوال نيز در افق هر منطقهاى كه باشيد، فرداى آن را عيد فطر قرار دهيد و در فرض سؤال، كم و زياد شدن ايّام روزه اشكالى ندارد.
سؤال 5 : آيا در روزه، جايز است كه نيّت روزه را به روزه ديگر تبديل كرد، مثل تبديل نيّت روزه نذرى، به روزه كفّاره يا روزه قضا، و يا تبديل نيّت روزه مستحبّى، به روزه مستحبّى ديگر؟ پاسخ : تبديل نيّت روزهاى به روزه ديگر جايز نيست و فرقى ندارد كه هر دو روزه واجب باشند يا مستحب يا يكى واجب باشد و ديگرى مستحب. (284)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
سؤال 6 : كسى كه به نيّت قضا يا كفّاره، روزه مىگيرد و قبل يا بعد از اتمام روزه مىفهمد كه قضا يا كفّاره برعهده او نبوده، آيا مىتواند آن روز را روزه ديگرى غير از قضا و كفّاره به حساب آورد يا نمىتواند؟ پاسخ : در صورت فرض شده، اگر بعد از اتمام روزه باشد، نمىتواند آن را روزه ديگرى حساب نمايد و اگر در اثنا به يادش بيايد، چنانچه قبل از ظهر متوجه شود، مىتواند نيّت روزه واجب غير معيّن و يا روزه مستحبّى كند و اگر بعد از ظهر متوجه شود، مىتواند نيّت روزه مستحبى كند؛ ولى بنا بر احتياط نمىتواند نيّت روزه واجب غير معيّن نمايد.
سؤال 7 : آيا صحيح است شخصى كه مشغول گرفتن روزه واجب، مثل روزه نذر معيّن يا غير معيّن يا روزه كفّاره است و در همان روز، روزه استحبابى هم وارد شده، هم نيّت روزه واجب كند و هم روزه مستحب تا ثواب بيشترى ببرد؟ پاسخ : در مفروض سؤال، اين چنين نيّت كردنى، جايز است.
سؤال 8 : كسى كه مىخواهد تبرّعا از طرف ديگران روزه نيابتى بگيرد، اگر خودش قصد قربت كند و بعد از اذان مغرب، ثواب روزه را به آنها هديه كند، كافى است يا نيّت ديگرى لازم است؟ پاسخ : در روزه نيابتى، واجب است كه از اول به قصد نيابت باشد و اهداى ثواب بدون اين كه از اول قصد نيابت كند، كافى نيست. سؤال 9 : آيا وقت نيّت كردن در روزه واجب يا مستحبّى كه به نيابت از ديگرى انجام مىشود، با وقت نيّت اين روزهها براى خود انسان تفاوتى دارد؟ پاسخ : در روزه نيابتى، نايب بايد پيش از طلوع فجر نيّت كند. (285)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
سؤال 10 : افطار كردن بعد از مخفى شدن قرص خورشيد و قبل از اين كه سرخى طرف مشرق از بين برود، چه حكمى دارد؟ آيا خواندن نماز مغرب در اين وقت صحيح است يا خير؟ پاسخ : احتياطا افطار كردن و خواندن نماز مغرب، پيش از برطرف شدن سرخى طرف مشرق جايز نيست. سؤال 11 : با توجه به توسعه شهرها و عدم امكان تشخيص دقيق لحظه طلوع فجر، در مورد امساك براى روزه و اقامه نماز صبح، چه بايد كرد؟ پاسخ : بهتر است مقدارى قبل از اذان، براى روزه امساك كند؛ ولى براى خواندن نماز صبح، صبر كند تا يقين به طلوع فجر حاصل شود. سؤال 12 : كسى كه نمىتواند طلوع فجر را تشخيص دهد، از چه زمانى براى روزه گرفتن بايد امساك كند؟ كسى كه وقت مغرب را تشخيص نمىدهد، امساك را بايد تا چه زمانى ادامه دهد؟ پاسخ : بر چنين شخصى واجب است احتياط كند، به اين كه مقدار كمى از شب مانده، نيّت روزه نمايد و امساك كند تا يقين به امتثال و اطاعت امر شارع در مورد روزه كند و همچنين امساك كند تا يقين و اطمينان پيدا كند كه وقت مغرب، محقّق شده است.
سؤال 13 : آيا قصد افطار كردن، مفطر است و روزه را باطل مىكند و آيا موجب كفّاره مىگردد يا خير؟ (286)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
چيست؟ پاسخ : اگر جاهل مقصّر باشد، روزهاش باطل است و بايد آن را قضا نمايد و حكم جاهل قاصر نيز بنا بر احتياط همين است. سؤال 17 : در روزه مستحبّى يا قضاى روزه واجب، وقتى مبطل روزه به طور سهوى پيش بيايد، روزه چه صورتى پيدا مىكند؟ پاسخ : روزه صحيح است.
سؤال 18 : اگر شخصى در ماه مبارك رمضان از خواب بيدار شود و غذا بخورد، سپس متوجه شود كه از وقت اذان صبح گذشته است، آيا روزهاش صحيح است؟ پاسخ : اگر بررسى كامل كرده و مطمئن به عدم طلوع فجر شده باشد، روزهاش صحيح است، وگرنه بايد روزه را قضا نمايد؛ ولى كفّاره ندارد. سؤال 19 : اگر كسى در روز ماه رمضان چيزى در دهان بگذارد كه به حلقوم نرسد، آيا روزهاش باطل است؟ پاسخ : اگر قصد خوردن نداشته باشد، روزهاش باطل نمىشود. سؤال 20 : اگر به هنگام روزه، حشرهاى مثل مگس يا شپش يا چيز ديگرى داخل حلق شود، آيا خارج كردن آن واجب است يا خير؟ پاسخ : اگر به حدّى رسيده باشد كه به فرو دادن آن خوردن گفته نشود، با بلعيدن آن، روزه باطل نمىشود و اگر به آن حد نرسيده باشد، بايد آن را خارج كند، حتى اگر خارج كردن آن متوقّف بر قى كردن باشد و اگر قى كرد، روزه باطل مىشود و بايد آن را قضا كند. البته چيزى كه داخل حلق شده، اگر مانند مگس، پشه و... از چيزهايى باشد كه خوردن آنها حرام است، حتى اگر به حدّى رسيده باشد كه به فرو دادن آن خوردن گفته نشود، بنا بر احتياط در صورت
(288)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
امكان بايد آن را خارج كند، مگر اين كه خارج كردن آن متوقّف بر قى كردن باشد كه در اين صورت نبايد قى كند. سؤال 21 : اگر شخص روزهدارى در ماه مبارك رمضان فراموش كند كه روزه است و از ما آب يا غذا طلب كند و ما بدانيم كه فراموش كرده، آيا براى ما انجام دادن اين كار جايز است؟ اگر از روى فراموشى مشغول خوردن شود، آيا لازم است به او تذكّر دهيم يا نه؟ پاسخ : در فرض مسأله، انجام دادن آن كار جايز است و تذكّر دادن به شخص مذكور لازم نيست. سؤال 22 : آيا داخل كردن انگشت در حلق، براى شخص روزهدار جايز است؟ پاسخ : جايز است و اشكالى ندارد. سؤال 23 : اگر شخص روزهدارى بدون دعوت شدن، به خانه شخصى برود كه خمس نمىدهد و در آن جا افطار نمايد، روزه اين فرد چگونه است؟ پاسخ : مىتواند در آن جا افطار كند و روزهاش درست است و تكليفى متوجّه او نيست.
سؤال 24 : اگر روزهدار، دارو يا چيز ديگرى را در بينى خود بريزد كه از حلق او پايين برود، حكمش چيست؟ پاسخ : اگر عمدا و با علم به اين كه اگر دارو يا چيز ديگرى را كه در بينى مىريزد، از حلق او پايين مىرود، اين كار را انجام دهد، روزهاش باطل مىشود. سؤال 25 : آيا تزريق آمپولهاى تقويتى و سرمهايى كه براى جلوگيرى از ضعف (289)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
استفاده مىشوند، مبطل روزه است؟ پاسخ : تنها آمپولهايى كه مسلّم است اشكال ندارند، آمپولهاى زير جلدى و آمپولهاى بى حس كننده هستند؛ اما آمپولهاى خوراكى و دارويى كه زير جلدى نيستند، تا امكان دارد در شب تزريق شوند و اگر تزريق آنها در روز ضرورى باشد، اشكال ندارد؛ ولى احتياطا روزه آن روز را قضا نمايند و همچنين است سرمهاى غذايى و دارويى. سؤال 26 : اگر كسى بدون استعمال آمپول دارويى يا سرم غذايى در روز، قدرت روزه گرفتن را نداشته باشد، ولى با استعمال آنها قدرت پيدا كند، بايد روزه بگيرد يا خير؟ پاسخ : در صورت ضرر نداشتن روزه، روزه را بگيرد و آمپول و سرم را مصرف كند و احتياطا بعد از ماه رمضان، قضاى آن را نيز بگيرد. سؤال 27 : آيا تزريق خون به بدن شخص روزهدار يا گرفتن خون از او روزه را باطل مىكند؟ پاسخ : گرفتن خون از وى جايز، ولى مكروه است؛ اما تزريق خون به بدن شخص روزهدار، به جز در موارد ضرورت، بنا بر احتياط واجب ترك شود و در صورت تزريق خون، بنا بر احتياط واجب قضاى روزه به جا آورده شود. سؤال 28 : آيا دوا ريختن به بينى در روز، روزه را باطل مىكند؟ دوا ريختن به چشم، چه حكمى دارد؟ پاسخ : اگر به حلق نرسد، اشكال ندارد. سؤال 29 : اگر كسى در موقع سحرى، دارو يا ترياكِ به شكل قرص را ببلعد كه بعد از دو سه ساعت (در روز) در معدهاش باز شود، روزه او صحيح است يا خير؟ پاسخ : در صورتى كه بلعيدن، پيش از طلوع فجر انجام بگيرد، روزهاش صحيح است. سؤال 30 : برخى از زنان در شب ماه رمضان قرص مصرف مىكنند تا عادت نشوند. آيا روزه (290)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
آنها صحيح است يا خير؟ پاسخ : اشكال ندارد. سؤال 31 : كسى كه براى رفع تنگى نفس ناچار است از دارويى استفاده كند كه به صورت بخار و يا به صورت پودر گاز از راه حلق به ريهها پاشيده مىشود، تا راه تنفسى او باز شود، آيا مىتواند روزه بگيرد؟ پاسخ : در فرض سؤال، بنابر احتياط بايد روزهاش را به همان ترتيب كه در سؤال آمده بگيرد و هر وقت توانست، قضاى آن را نيز به جا آورد.
سؤال 32 : اگر روزهدار، در ماه رمضان در بين روز بىهوش شود، آيا روزهاش صحيح است؟ پاسخ : قضاى روزه آن روز، بنا بر احتياط بر او واجب است و اگر در بين روز به هوش بيايد، احتياط واجب اين است كه در بقيه روز نيز امساك نمايد.
سؤال 33 : اگر مردى به كيفيت انجام غسل جنابت جاهل باشد و چندين سال، غسل را به همان صورتى كه خودش مىداند، انجام دهد، حكم نماز و روزههاى ماه رمضان او در اين مدت چيست؟ پاسخ : اگر در ياد گرفتن مسأله كوتاهى نكرده باشد، روزههاى او صحيح است؛ ولى هر مقدار از نمازها را كه مىداند بدون طهارت خوانده، بايد قضا نمايد و اگر در ياد گرفتن مسأله كوتاهى كرده باشد، روزههاى او نيز باطل است و بايد آنها را قضا كند. سؤال 34 : شخصى كه در ماه رمضان، قبل از فجر جنب بوده است و قبل از اذان (291)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
صبح به حمام رفته، ولى فراموش كرده غسل كند و بيرون آمده و بعد از اذان به خاطر آورده است، آيا بايد روزه آن روز را قضا كند يا خير؟ پاسخ : روزه آن روز باطل است؛ ولى بايد در آن روز امساك نمايد و بعد از ماه رمضان قضاى روزه را هم به جا آورد. سؤال 35 : مكلّفى كه در شب، نيّت روزه مستحبّى يا روزه قضاى رمضان يا روزه نذرى يا روزه كفّاره مىكند و مىخوابد، ولى بعد از اذان صبح با حالت جنابت بيدار مىشود، آيا مىتواند در آن روز روزه بگيرد؟ پاسخ : اگر بداند كه پيش از طلوع فجر جنب شده، در قضاى ماه مبارك رمضان، بنا بر اقوى و در بقيه روزههاى واجب غير معيّن، بنا بر احتياط روزهاش باطل است؛ ولى در بقيه موارد، روزهاش صحيح است؛ ولى اگر نداند كه پيش از طلوع فجر جنب شده يا بعد از آن يا بداند كه بعد از طلوع فجر جنب شده، هر روزهاى كه باشد، صحيح است. سؤال 36 : اگر روزهدار، بدون قصد بيرون آمدن منى با همسرش بازى و شوخى كند و از او منى خارج شود، در صورتى كه مىدانسته منى از او خارج خواهد شد، حكم روزه او چيست؟ پاسخ : در مفروض سؤال كه منى خارج شده و علم داشته كه در صورت شوخى با همسر، منى از او خارج مىشود، روزهاش باطل است و قضا و كفّاره دارد. سؤال 37 : كسى كه در ماه رمضان، بدون قصد خارج شدن منى با همسر خود شوخى و ملاعبه مىكند و قبل از اين كه به مرحله خروج منى برسد، دست از ملاعبه مىكشد، ولى بالاخره منى از او خارج مىشود، حكم روزه و كفّاره آن چيست؟ پاسخ : اگر قصد انزال منى نداشته و عادتش هم جنب شدن با چنين عملى نبوده، به گونهاى كه مطمئن بوده منى از او خارج نخواهد شد، روزهاش صحيح (292)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
است و اشكالى ندارد. سؤال 38 : اگر كسى در ماه مبارك رمضان در جايى مهمان باشد و هنگام شب محتلم شود و خجالت بكشد كه بگويد من محتلم شدهام يا احتياج به غسل دارم، آيا مىتواند تيمّم بدل از غسل كند و روزه بگيرد؟ پاسخ : صرف خجالت كشيدن عذر محسوب نمىشود و بايد قبل از طلوع فجر غسل كند و چنانچه عمدا غسل نكند تا وقت تنگ شود و تيمّم كند، روزه آن روز را بگيرد و بنا بر احتياط قضاى روزه را نيز به جا آورد. سؤال 39 : كسى كه مىداند اگر در شب ماه رمضان مقدار زيادى غذا بخورد و يا اين كه با همسرش ملاعبه و شوخى كند و يا كار ديگرى نمايد، در روزِ ماه رمضان، منى از او خارج مىشود، آيا انجام اين امور در شب، به روزهاش ضررى مىرساند يا نه؟ پاسخ : در فرض سؤال، احتياط در ترك امور مذكور است، و چنانچه با علم به اين جهت، مرتكب اين امر گردد، روزه را بگيرد و احتياطا قضا نمايد. سؤال 40 : اگر در ماه مبارك رمضان، به سبب ديدن صحنه محرّك، جنابت حاصل شود، روزه باطل مىشود يا صحيح است؟ پاسخ : اگر در حال غفلت، اتفاقا جنابت حاصل شده، روزهاش باطل نيست و قضا و كفّاره ندارد؛ اما اگر به آن صحنه نگاه كند و بداند كه عادتا جنب مىشود و جنب شود، در اين صورت روزهاش باطل است و قضا و كفّاره هم دارد. سؤال 41 : آيا وطى كردن حيوان، روزه را باطل مىكند؟ پاسخ : اگر با وطى كردن حيوان، انزال شود، روزه باطل مىشود و اگر انزال نشود نيز بنا بر احتياط روزه باطل مىشود. سؤال 42 : فردى كه در شب ماه رمضان غسل جنابت برعهدهاش مىآيد، ولى امكان غسل و تيمّم بدل از غسل برايش فراهم نمىشود، چه وظيفهاى دارد؟ (293)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
پاسخ : روزه چنين شخصى در ماه رمضان با حالت جنابت، محكوم به صحّت است و اشكالى ندارد. البته اگر با علم به اين وضعيت، عمدا قبل از طلوع فجر خودش را جنب كرده باشد، بنا بر احتياط بايد پس از گرفتن روزه آن روز، آن را قضا نيز بنمايد سؤال 43 : كسى كه در ماه رمضان، قبل از طلوع فجر غسل مىكند، ولى به هنگام روز مىفهمد كه مانعى در بدن او بوده و آب به همه بدن او نرسيده است، روزهاش صحيح است يا باطل؟ پاسخ : در مفروض مسأله، روزهاش صحيح است و فقط بايد غسل را اعاده كند و نمازهايى را هم كه با آن غسل غير صحيح خوانده، اگر وقت نماز باقى است، اعاده كند و اگر وقت گذشته است، قضا نمايد. سؤال 44 : كسى كه چندين روز با حالت جنابت روزه گرفته است و خودش نمىدانسته كه جنب است، آيا روزهاش صحيح است؟ اگر در بين روز بفهمد كه جنب بوده، روزهاش چه حكمى دارد؟ پاسخ : در روزه ماه رمضان و هر روزه معيّن ديگر، در صورتى كه به اصل جنابت علم ندارد، روزههايش صحيح است، و روزه همان روزى كه در بين روز علم به جنابت خود پيدا كرده نيز صحيح است و اشكالى ندارد. سؤال 45 : روزهدارى كه در شب ماه رمضان جنب مىشود و بعد از چند روز شك مىكند كه غسل جنابت را به جا آورده يا نه، روزههاى پس از جنابتش، حكمش چيست؟ پاسخ : اگر به جنابتش يقين دارد و در انجام دادن غسل شك دارد، بايد براى روزههاى آينده غسل كند و روزههاى گذشته محكوم به صحّت است. سؤال 46 : آيا در روز، تفخيذِ بدون قصد دخول كه سهوا منجر به دخول شود، باعث باطل شدن روزه مىشود يا خير؟ (294)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
پاسخ : در فرض مذكور، روزه باطل نمىشود. سؤال 47 : كسى كه در شب ماه مبارك رمضان جنب شده و يقين دارد كه به اندازه غسل كردن وقت دارد و اقدام به غسل مىكند، ولى بعد از غسل معلوم مىشود كه وقت نداشته و مقدارى از غسل بعد از طلوع فجر انجام شده است، آيا روزهاش صحيح است يا خير؟ غسلش چه حكمى دارد؟ پاسخ : در صورت مذكور كه يقين به وسعت وقت دارد، روزه و غسل او صحيح است. سؤال 48 : اگر كسى در ماه مبارك رمضان، قبل از اذان صبح از خواب بيدار شود و در خواب، محتلم شده باشد و امكان غسل كردن نداشته باشد، حكم روزه اين فرد در آن روز چيست؟ پاسخ : تيمّم كند و بنابر احتياط نخوابد و اذان صبح را با تيمّم درك كند كه در اين صورت روزهاش صحيح است. البته براى خواندن نماز صبح، اگر بتواند بايد غسل جنابت كند. سؤال 49 : مكلّفى كه در شب ماه رمضان غسل بر او واجب شده، ولى عذر شرعى دارد و نمىتواند غسل كند و مىداند كه اگر بخوابد، قبل از اذان صبح بيدار نمىشود، آيا مىتواند تيمّم بدل از غسل و نيّت روزه نمايد و بخوابد؟ پاسخ : مىتواند تيمّم كند و نيّت روزه نمايد؛ ولى احتياطا بايد بعد از تيمّم بدل از غسل، تا اذان صبح بيدار بماند. سؤال 50 : كسى كه در بسيارى از مواقع، به هنگام بول كردن، منى به همراه بول از او خارج مىشود، به هنگام روزه چه بايد بكند؟ كسى كه در مواقع كمى اين مشكل برايش پيش مىآيد، چه وظيفهاى دارد؟ پاسخ : در هر دو صورت، نگهدارى خود از ادرار كردن لازم است تا اندازهاى (295)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
كه به ضرر يا مشقّت نيفتد؛ ولى اگر به جايى رسيد كه نگهدارى از ادرار، برايش ضرر يا مشقّت دارد، واجب نيست خودش را نگه دارد و در اين صورت اگر ادرار كند و منى به همراه آن خارج شود، روزهاش باطل نمىشود. سؤال 51 : شخصى كه بى اختيار منى از او خارج مىشود، نماز و روزهاش چه حكمى پيدا مىكند؟ پاسخ : اگر در حال نماز، منى بدون اختيار بيرون بيايد، نماز باطل مىشود و بايد غسل كند و دوباره نماز بخواند و اگر غسل ممكن نشود، تيمّم كند و نماز را بخواند و اگر در حال روزه، منى از او بى اختيار بيرون بيايد، روزهاش باطل نمىشود و اگر قبل از طلوع فجر باشد، اگر وقت غسل دارد، بايد غسل كند و اگر غسل ممكن نيست، تيمّم نمايد تا اذان صبح را با طهارت درك نمايد و روزهاش صحيح خواهد بود. سؤال 52 : زوجين در شب ماه مبارك رمضان، بدون قصد دخول ملاعبه مىكنند، ولى سهوا دخول بدون انزال واقع و بلافاصله اذان صبح مىشود. وضعيت روزه آنها چگونه است و آيا براى دخول بدون انزال، غسل كردن واجب است يا خير؟ پاسخ : در فرض سؤال، روزه آن دو صحيح است و قضا ندارد؛ ولى بر هر دو آنها غسل كردن واجب است. سؤال 53 : زنى به جهت ندانستن مسأله شرعى، مدتى غسل حيض انجام نداده است؛ ولى غسل جنابت را به جا آورده است، حكم نماز و روزههاى او در اين مدت چيست؟ پاسخ : نمازهايى را كه بعد از پاك شدن از خون حيض و قبل از غسل جنابت خوانده است، بايد قضا نمايد و اما روزههاى مستحبّى كه بدون غسل حيض يا جنابت به جا آورده، محكوم به صحّت است؛ ولى در مورد روزههاى واجب، چنانچه در ياد گرفتن مسأله كوتاهى كرده باشد، روزههاى ماه رمضان را بايد قضا كند؛ بلكه بنا بر احتياط بقيه روزههاى واجب (معيّن يا غير معيّن) را نيز (296)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
بايد قضا نمايد و اگر در ياد گرفتن مسأله كوتاهى نكرده باشد، بنا بر احتياط روزههاى رمضان و روزههاى واجب ديگر را قضا نمايد. سؤال 54 : زنى براى اين كه بتواند روزههايش را بگيرد، قرص مصرف مىكند تا حيض نشود؛ ولى با اين حال، در ايّامى كه معمولاً حائض مىشد، لكههاى خون را به طور متفرقه مشاهده مىكند. آيا روزههايش در اين حالت صحيح است؟ پاسخ : خونهاى متفرقهاى كه شرايط حيض را ندارد، محكوم به حيض نيست و احكام آن را ندارد و اگر شرايط استحاضه را داشته باشد و به احكام استحاضه عمل كند، روزههايش صحيح است. سؤال 55 : زنى در شب يا در روز ماه مبارك رمضان، خون استحاضه مىبيند. چه طور بايد عمل كند تا روزهاش صحيح باشد؟ پاسخ : اغسالى كه زن مستحاضه براى خواندن نماز صبح و ظهر و عصر بايد به جا آورد، احتياطا شرط صحّت روزه اوست. بنا بر اين اگر اغسالى را كه براى خواندن نماز صبح يا ظهر و يا عصر بر او واجب است، عمدا ترك نمايد، روزه او احتياطا باطل است. همچنين براى صحّت روزه روز بعد، غسلى كه براى خواندن نماز مغرب و عشا لازم است را احتياطا بايد به جا آورد؛ ولى چنانچه آن غسل را به جا نياورد، اگر پيش از طلوع فجر به جهتى (مثل نماز شب يا نماز صبح) غسل كند، براى صحّت روزه فردا كافى است.
سؤال 56 : كسى كه ناچار است به جهت بيمارى، تنقيه كند، چگونه مىتواند روزه بگيرد؟ پاسخ : اگر تنقيه با چيز روان باشد، چنانچه مقدور باشد، آن را در شب انجام دهد و اگر مقدور نباشد، مىتواند در روز تنقيه كند؛ ولى بايد قضاى آن روز را
(297)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
بعدا به جا آورد. البته اگر مايعى كه تنقيه شده، به داخل شكم نرسد و فقط در دُبُر داخل شود، بعيد نيست كه روزه صحيح باشد، اگر چه احتياط، در ترك آن است. سؤال 57 : آيا اماله كردن با جامدات، مانند اماله كردن با مايعات، روزه را باطل مىكند؟ پاسخ : اماله كردن با جامدات اشكالى ندارد. سؤال 58 : آيا براى زنان، اماله كردن با مايعات از قُبُل (جلو)، روزه را باطل مىكند؟ پاسخ : باطل نمىكند. سؤال 59 : آيا وارسى داخلى زن از خودش (به وسيله دست يا با وسيله ديگر) باعث ابطال روزه مىگردد؟ پاسخ : موجب ابطال نمىگردد.
سؤال 60 : آيا فرو بردن سر در آب مضاف، باطل كننده روزه است؟ فرو بردن سر در آبى كه معلوم نيست مطلق است يا مضاف، چه حكمى دارد؟ پاسخ : احتياط واجب اين است كه سر را در آب مضاف فرو نبرد و در صورت دوم نيز احتياط اين است كه اجتناب نمايد. سؤال 61 : فرو بردن سر در زير آب، در صورتى كه يك گوش بيرون بماند، آيا مبطل روزه محسوب مىشود؟ پاسخ : در فرض مذكور، مبطل روزه نيست. سؤال 62 : اگر كسى يك تشت بزرگ آب را طورى روى سرش بريزد كه به يك باره (298)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
پاسخ : اگر مىدانسته كه دروغ بستن به خدا متعال و پيامبر صلىاللهعليهوآله موجب بطلان روزه مىشود، بنا بر احتياط روزهاش باطل است. سؤال 68 : آيا غلط خواندن قرآن در ماه رمضان براى كسانى كه كم سواد هستند و نمىتوانند قرآن را به طور صحيح بخوانند، به معنى نسبت دروغ دادن به خداوند است و روزه را باطل مىكند؟ پاسخ : در فرض مذكور، نسبت دروغ به خدا نيست و روزه را باطل نمىكند. سؤال 69 : اگر كسى در ماه مبارك رمضان، بدون اين كه به كسى اظهار كند، عمدا آيهاى از قرآن را غلط بخواند، آيا دروغ بستن به خداوند محسوب مىشود؟ پاسخ : خير، محسوب نمىشود و در صورت التفات و قدرت بر صحيح خواندن، اين كار رانكند. سؤال 70 : اگر شخص روزهدار روايات ضعيف را از پيامبر گرامى اسلام صلىاللهعليهوآله و ائمه معصومين عليهمالسلام نقل كند، آيا روزهاش باطل مىشود؟ پاسخ : اگر علم به دروغ بودن آنها نداشته باشد، روزهاش باطل نمىشود، اگر چه در برخى از صورتها نقل روايت ضعيف از معصومين عليهمالسلام جايز نيست. سؤال 71 : كسى كه در ماه مبارك رمضان، اشعار و مرثيههايى مىخواند و وقايعى را بيان مىدارد كه غرضش بيان زبان حال است، ولى اين امور، مطابق با واقع نيست، آيا روزهاش باطل مىشود؟ پاسخ : اگر اشعار و مرثيهها به عنوان زبان حال، در مورد مصائب واقع شده ذكر شود و مناسبت هم داشته باشد، عيب ندارد؛ لكن نقل قضايايى كه اصلاً واقع نشده، جايز نيست و اگر به امام عليهالسلام نسبت داده شود، احتياطا مبطل روزه است. سؤال 72 : شخصى كه در ماه مبارك رمضان، براى حضرت ابا عبداللّه الحسين عليهالسلام (300)
|
||||
|
|
|
|||
|
|
|
|||
|
مرثيه خوانى مىكند، ولى نمىداند مطالبى كه مىگويد راست است يا دروغ، حكم روزهاش چگونه است؟ پاسخ : اگر سخنى را كه مشكوك است، به امام عليهالسلام نسبت دهد، جايز نيست، مگر آن كه به كتابى نسبت دهد كه در آن نوشته شده است؛ ولى در هر حال موجب بطلان روزه نمىشود. سؤال 73 : آيا دروغ بستن به صلحا و فقها و شهدا و مراجع تقليد و اصحاب پيامبر صلىاللهعليهوآله و اصحاب امامان معصوم عليهمالسلام و امثال آنها روزه را باطل مىكند؟ پاسخ : دروغ بستن به اشخاص مذكور، روزه را باطل نمىكند، مگر آن كه دروغ بستن به آن اشخاص، به دروغ بستن به خدا و پيامبر و ائمه عليهمالسلام برگردد كه در آن صورت، بنا بر احتياط روزه را باطل مىكند.
(301)
|
||||
|
|
|
|||